I/ ĐẶT VẤN ĐỀ:
Thí nghiệm hóa học giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình dạy học có thể nói thí nghiệm hóa học ở trường phổ thông cơ sở để học tập Hóa học và rèn luyện kỹ năng thực hành. Ngoài ra nó còn giúp phần quan trọng tạo hứng thú học tập cho học sinh. Vì vậy, xu hướng chung của việc đổi mới chương trình và cải tiến phương pháp dạy – học bộ môn hóa học ở trong nước và trên thế giới là tăng tỉ lệ giờ cho các thí nghiệm và nâng cao chất nượng cho các bài thí nghiệm.
Thực hiện chủ trương của Bộ GD – ĐT, các trường thực hiện giảng dạy và học tập theo chương trình, sách giáo khoa và phương pháp dạy học mới. Từ hệ thống thiết bị dạy học nói chung và thí nghiệm hoá học rói riêng cũng có nhiều đổi mới. Chính vì vậy giáo viên trước hết phải là người nắm rõ các hệ thống thí nghiệm ở trường THCS, các phương pháp tiến hành để sử dụng thành công, hiệu quả thí nghiệm trong dạy học Hóa học THCS. Đó chính là lý do mà tôi chọn đề tài này.
II/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
Sử dụng thí nghiệm hóa học trong dạy học hóa học THCS trước tiên giáo viên phải nắm được vai trò của thí nghiệm hóa học. Đối với bộ môn Hóa học, thí nghiệm giữ vai trò đặc biệt quan trọng như 1 bộ phận không thể tách rời của quá trình dạy học, thí nghiệm giữ vai trò quan trọng trong nhận thức, phát triển giáo dục của quá trình dạy học. Thông qua thí nghiệm, học sinh nắm kiến thức và cách hứng thú, vững chắc và sâu sắc hơn. thí nghiệm hóa học được sử dụng với tư cách là nguồn gốc, là xuất xứ của kiến thức để dẫn đến lý thuyết, hoặc với tư cách kiểm tra giả thuyết. thí nghiệm hóa học còn có tác dụng phát triển tư duy, giáo dục thế giới quan duy vật biện chứng và củng cố niềm tin khoa học của học sinh, giúp hình thành những đức tính tốt của người lao động mới. Thận trọng, ngăn nắp, trật tự, gọn gàng. Nhờ thí nghiệm giúp học sinh giải thích được bản chất của quá trình xảy ra và trong tự nhiên, trong sản xuất và trong đời sống.
Trong dạy học hóa học ở trường phổ thông người ta phân loại các thí nghiệm như sau: thí nghiệm biểu diễn của giáo viên và thí nghiệm của học sinh.
Thí nghiệm biểu diễn làm cơ sở để cụ thể hóa những khái niệm về chất và phản ứng hóa học. Nếu trong thí nghiệm biểu diễn giáo viên là người thực hiện các thao tác, điều khiển các quá trình biến đổi của chất, học sinh chỉ theo dõi quan sát những quá trình đó chính bản thân mình thực hiện. Đó là sự khác nhau chủ yếu giữa những loại thí nghiệm.
* Sử dụng thí nghiệm hóa học theo hướng tích cực theo các mức độ khác nhau.
Sử dụng thí nghiệm được coi là tich cực khi thí nghiệm là nguồn kiến thức để học sinh khai thác tìm kiến thức mới dưới nhiều hình thức khác nhau:
Mức 1: ( Tích cực nhất): học sinh chỉ quan sát thí nghiệm do giáo viên thực hiện để chứng minh cho một tính chất, một hiện tượng mà học sinh đã được biết qua sách giáo khoa hoặc giáo viên thông báo.
Mức 2: ( Ít tích cực): nhóm học sinh thực hiện thí nghiệm nhưng chỉ để chứng minh cho một tính chất, một hiện tượng đã biết.
Mức 3: ( Tích cực): Học sinh nghiên cứu thí nghiệm do giáo viên biểu diễn.
+ Học sinh nắm được mục đích của thí nghiệm.
+ Quan sát, mô tả hiện tượng.
+Giải thích hiện tượng.
+ Rút ra Kết luận (tính chất của chất, một quy luật) một kết luận về khả năng phản ứng.
Mức 4: ( rất tích cực): Nhóm học sinh trực tiếp thực hiện nghiên cứu thí nghiệm.
+ Học sinh nắm được mục đích của thí nghiệm.
+ Nhóm học sinh làm thí nghiệm.
+ Quan sát, mô tả hiện tượng.
+ Rút ra kết luận ( tính chất của chất, một quy luật, về khả năng phản ứng. . .)
* Sau đây tôi xin đưa ra một số ví dụ sử dụng thí nghiệm theo hướng tích cực.
Thí nghiệm hóa học có thể được sử dụng khi dạy tính chất hóa học của chất, cái sự kiện hóa học cụ thể và cả khi ôn tập, luyện tập, thực hành thí nghiệm hóa học 8, 9
Sử dụng thí nghiệm giáo viên biểu diễn theo hướng nghiên cứu.
Ví dụ: Lớp 8 giáo viên biểu diễn thí nghiệm để hình thành khái niệm “ phản ứng hóa học”
Giáo viên nêu vấn đề: phản ứng hóa học là gì? Chúng ta hãy nghiên cứu thí nghiệm sau đây ( Yêu cầu học sinh không xem sách giáo khoa)
Hoạt động